Ana içeriğe atla
İmar Kirliliğine Neden Olma Suçu ve Cezası

İmar Kirliliğine Neden Olma Suçu ve Cezası

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ile ilk defa ceza hukuku anlamında cezalandırılabilir bir fiil olarak düzenlenmiştir. Elbette ki imar kirliliğine neden olma fiiline vücut veren hareketler TCK’da suç olarak kabul edilmeden önce de işlenmekte idi. Fakat bu fiiller sadece kabahat şeklinde nitelendirilip çeşitli idari yaptırımlara tabi tutulmakta idi. Avrupa Birliği Hukukuna uyum çerçevesinde çevreye karşı suçların ceza hukuku yoluyla korunma altına alınması esasında yeni bir olgudur. İmar kirliliğine neden olma fiili de çevreye karşı suçlardan biri olup ceza hukuku yoluyla koruma altına alınması uygun görülmüştür.

İmar kirliliğine neden olma

Madde-184

(1) Yapı ruhsatiyesi alınmadan veya ruhsata aykırı olarak bina yapan veya yaptıran kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Yapı ruhsatiyesi olmadan başlatılan inşaatlar dolayısıyla kurulan şantiyelere elektrik, su veya telefon bağlantısı yapılmasına müsaade eden kişi, yukarıdaki fıkra hükmüne göre cezalandırılır.

(3) Yapı kullanma izni alınmamış binalarda herhangi bir sınai faaliyetin icrasına müsaade eden kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(4) Üçüncü fıkra hariç, bu madde hükümleri ancak belediye sınırları içinde veya özel imar rejimine tabi yerlerde uygulanır.

(5) Kişinin, ruhsatsız ya da ruhsata aykırı olarak yaptığı veya yaptırdığı binayı imar planına ve ruhsatına uygun hale getirmesi halinde, bir ve ikinci fıkra hükümleri gereğince kamu davası açılmaz, açılmış olan kamu davası düşer, mahkum olunan ceza bütün sonuçlarıyla ortadan kalkar.

(6) (Ek: 29/6/2005 – 5377/21 md.) İkinci ve üçüncü fıkra hükümleri, 12 Ekim 2004 tarihinden önce yapılmış yapılarla ilgili olarak uygulanmaz.

İmar kirliliğine neden olma suçu, özel imar rejimine tabi yerlerde veya belediye sınırları içinde hukuka aykırı bir yapı inşa edilmesiyle veya hukuka aykırı inşa edilen bir yapının kullanılması için gerekli altyapı hizmetlerinin sağlanmasıyla oluşmaktadır.

İmar kirliliği suçu, 5237 sayılı TCK’nın 184. maddesinde “Çevreye Karşı Suçlar” başlığı altında düzenlenmiştir.

İmar kirliliği suçu topluma karşı işlenen bir suç olarak kabul edildiğinden gerçek veya tüzel kişiler mağdur olarak davaya müdahil olamazlar.

 

İmar Kirliliğine Neden Olma Suçunun İşleniş Biçimleri

Türk Ceza Kanununun 184. maddesinde düzenlenen imar kirliliğine neden olma suçu söz konusu maddeye göre üç farklı şekilde işlenebilir:

  • Yapı ruhsatiyesi (inşaat ruhsatı) alınmadan veya ruhsata aykırı olarak bina yapma veya yaptırma suçu (TCK-184/1)
  • Yapı ruhsatı olmadan başlatılan inşaatlar dolayısıyla kurulan şantiyelere elektrik, su ve telefon bağlanmasına müsaade etme suçu (TCK-m.184/2)
  • Yapı kullanma izni alınmamış binalarda herhangi bir sınai faaliyette bulunmaya müsaade etme suçu (TCK-m.184/3)
  • Üçüncü fıkra hariç, bu madde hükümleri ancak belediye sınırları içinde veya özel imar rejimine tabi yerlerde uygulanır. (TCK-m.184/4)

Maddenin birinci ve üçüncü fıkralarına bakıldığında bu suçun işlenebilmesi için öncelikle yapının “bina” niteliğine haiz olması gerektiği anlaşılır. Yapı bina değilse ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapıdan bahsedilir. Bu da eyleme suç vasfını kazandırmaz. Ancak her halükârda bu eylem idari yaptırımı da beraberinde getirir.

Maddenin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan eylemlerin suç teşkil etmesi için yapının belediye sınırları içerisinde veya özel imar rejimine tabi yerlerde yapılması gerekir. Bu nedenle, belediye ve özel imar rejimine tabi alanlar dışında köy yerleşik alanları ve civarında ve mezralarda yapılacak binalar ve yapılar hakkında birinci ve ikinci fıkralarda yer alan hükümler uygulanmayacaktır.

Bununla beraber bu madde hükümleri, 12 Ekim 2004 tarihinden önce yapılmış yapılarla ilgili uygulanmaz. Bu nedenle 12 Ekim 2004 yılından önce bina yapılması ve yapı inşa edilmesi halinde bu maddede belirtilen suç oluşmayacaktır. İmar Kirliliğine Neden Olma Suçunun faili ancak maddede belirtilen fiilleri bizzat gerçekleştiren kişidir. Bu nedenle bu tür bir binayı devralan veya kiracı olan bir kişinin sorumluluğu doğmaz.

 

İmar Kirliliğine Neden Olma Suçunun Şikayet Süresi

İmar kirliliğine neden olma suçu, takibi şikayete bağlı suçladan olmadığından savcılık tarafından kendiliğinden/resen soruşturma yapılarak kamu davası açılır.

 

İmar Kirliliğine Neden Olma Suçunun Zamanaşımı

İmar kirliliğine neden olma suçunun dava zamanaşımı süresi 8 yıldır. Savcılık tarafından suçun işlendiği tarihten itibaren en geç 8 yıl içinde soruşturma başlatılabilir.

 

İmar Kirliliğine Neden Olma Suçunun Görevli Mahkemesi

İmar kirliliğine neden olma suçunda yetkili mahkeme suçun işlendiği, yani yapının bulunduğu yerdeki mahkemedir. Görevli mahkeme ise asliye ceza mahkemesidir. Diğer bir ifade ile  suçun işlendiği, yani yapının bulunduğu yerdeki  asliye ceza mahkemesi yetkili ve görevli mahkeme olarak belirlenmiştir.

YASAL UYARI